تبلیغات
نور شریعت - عبادات از دیدگاه قرآن آیات الاحکام/آیت الله سید نورالدین شریعتمدار جزایری بخش سوم

نور شریعت
 

بـه سـایـت نـور شـریـعـت خـوش آمـدیـد
 

طهارت از خبث در قرآن

پاک شدن از نجاسات با چند چیز به دست می‌آید که آب بهترین آنهاست. خداوند در قرآن در ارتباط با پاک کنندگی آب از نجاسات و آلودگی‌ها آیاتی فرستاده از جمله این آیه است {وَ أَنْزَلْنا مِنَ السّماءِ ماءً طَهُورًا}([1])

و از آسمان می‌فرستیم آب پاک کننده‌ای را.



([1]) سوره فرقان آیه 48.

آبی که از آسمان نازل می‌شود هم پاک است هم پاک کننده و با توجه به این که تمام آب‌های روی زمین و زیر زمین از آسمان نازل شده است بنابراین تمام آب‌هایی که در دسترس انسان است همه پاک و پاک کننده است از آب قلیل مانند آب لیوان گرفته تا آب کر و آب نهر و رودخانه و آنچه به آن آب گویند تمامی آنها پاک و پاک کننده است.

علاوه بر این در آیه صف پاک کننده‌گی برای آب قرار داده شده پس هرچه آب باشد پاک کننده است خواه از آسمان نازل شده باشد یا از زمین بالا آمده باشد و این آیه می‌گوید هر آبی پاک و پاک کننده است و می‌تواند نجاست و آلودگی را از میان بردارد. و در آیه‌ای دیگر فرمود {وَ یُنَزِّلُ عَلَیْكُمْ مِنَ السّماءِ ماءً لِیُطَهِّرَكُمْ بِهِ}([1])

خداست که بر شما از آسمان آب فرود می‌آورد تا شما را پاک و تطهیر نماید.

این آیه نیز دلالت دارد بر این که آب پاک و پاک کننده است زیرا هر چیزی پاک کننده باشد باید پاک باشد و ممکن نیست چیزی پاک کننده باشد اما پاک نباشد و از این دو آیه روشن است که پاک کننده بودن مخصوص آب است و هر چه آب نباشد هر چند مایع باشد مانند: نفت، بنزین، آب میوه، آب گوشت و هر مایع مضافی پاک کننده نمی‌باشد و اگر به چیز نجسی برسد نجس می‌شود.

و اگر آب نجس شود نیز نمی‌تواند چیز نجسی را پاک کند و نجس شدن آب بدین قرار است که آب اگر قلیل باشد با ملاقات با نجس، نجس می‌شود هرچند رنگ یا بوی آن تغییر نکند و آب قلیل آبی است که کمتر از مقدار کر باشد.

و اگر آب کر باشد که به وزن مقدار 377 کیلو باشد و به لیتر 415 لیتر است یا آب نهر باشد و یا رودخانه باشد که با ملاقات با نجس نجس نمی‌شود مگر اینکه رنگ یا مزه یا بوی آن به نجاست تغییر کند که در این صورت آبی که تغییر کرده نجس می‌شود و اگر در کنار آن مقداری آب صاف باشد در آب نهر و رودخانه آن هم نجس است مگر این که مقدار آن آب صاف خود به مقدار کر باشد یا متصل باشد به آب نهر و رودخانه که نجس نیست و پاک است.

و همچنین آب قلیل اگر از بالا به پایین بریزد مانند آب آفتابه که بر روی نجس می‌ریزد آنچه از آب در آفتابه است و آنچه در راه است و هنوز به نجاست نرسیده است پاک است و آنچه بر روی نجس ریخته شده نجس است. و آب فواره نیز اگر کمتر از کر باشد و با فشار از پایین به بالا برود و به نجاست برسد تنها آبی که به نجاست رسیده نجس است و آبی که میان راه است پاک است.

و از آبها آب باران در حال باریدن به هر چیز نجس برسد آن را پاک می‌کند اگر بر آن صدق باران بکند که مردم بگویند باران است اما اگر نگویند باران است و فقط چند قطره ببارد پاک کننده نیست مقداری از آب که روی زمین است در حال آمدن باران مانند آب نهر است پاک و پاک کننده است.

زمین یا فرش و هر چیز دیگری که نجس باشد اگر عین نجاست در آن نباشد و باران بر آن ببارد هر مقدار از این چیز نجس که خیس شود پاک می‌شود و در پاک شدن با آب باران نیاز به فشار دادن و یا تعدد در شستن ندارد. اما در ظرفی که با لیسیدن سگ نجس شده لازم است اول خاک مالی شده باشد تا با آب باران پاک شود و اگر خاک مالی نشده باشد با رسیدن آب باران به این ظرف پاک نمی‌شود.

اگر بر روی زمین عین نجاست باشد و باران ببارد و آب باران جاری شود و از عین نجاست بگذرد آب جاری شده بر روی زمین که رنگ یا بو یا مزه آن تغییر نکرده پاک است.

آب لوله‌کشی شهری مانند آب کر است. زمانی که شیر آب باز است به هر چیز نجس برسد آن را پاک می‌کند و قطره‌هایی که از ریختن آن بر روی نجس بلند می‌شود و به اطراف می‌ریزد پاک است.

اگر در ظرفی آب نجس باشد و باران ببارد، به مجرد رسیدن قطره‌های باران به آن آب پاک می‌شود اگر رنگ یا بو یا مزه نجاست در آن آب باقی نمانده باشد و نیز اگر بر روی این آب نجس شیر آب لوله‌کشی شهری باز شود اگر رنگ و بو و مزه نجاست در آن آب نجس نمانده باشد با متصل شدن آب شیر لوله به آن آب نجس پاک می‌شود.

آبی که در توالت و سرویس بهداشتی برای شستن محل بول و غایط استفاده می‌شود بعد از جدا شدن از محل نجاست اگر قطره‌هایی از آن به لباس یا بدن برسد پاک است اگر تغییر با نجاست نکرده و نجاست از محل متعارف خود تجاوز نکرده باشد و اجزایی از نجاست همراه آن نباشد و از انسان نجاست دیگری مانند خون همراه آن نباشد.

اگر دو ظرف آب باشد و بدانیم یکی از این دو آب که میان دو ظرف است نجس است اما ندانیم کدام یک از این دو ظرف است که نجس است از هر دو آب نمی‌شود برای وضو و مانند آن استفاده کرد یا برای تطهیر چیزی که نجس شده نمی‌شود از این دو آب استفاده کرد اما اگر یکی از این دو آب به بدن یا لباس برسد اجتناب از آن لازم نیست.

آبی که برای پاک کردن چیز نجس به کار گرفته شده بعد از جدا شدن از چیز نجس نجس است مگر این که آب کر یا آب نهر باشد یا آب لوله‌کشی شهری باشد که پاک است و همچنین آبی که در وضو یا غسل استفاده می‌شود پاک است و می‌توان باز از آن استفاده کرد.

طهارت لباس و بدن نمازگزار در قرآن

در نماز لباس و بدن نمازگزار باید از نجاسات پاک باشد و می‌توان این حکم را از این آیه به دست آورد {وَ ثِیابَكَ فَطَهِّرْ}([2])

ای پیامبر لباست را تطهیر کن.

و چون امر به تطهیر در این آیه آمده و ظاهر امر برای وجوب است پس این تطهیر امری واجب است و تطهیر واجب نداریم مگر در نماز و تطهیر لباس در این آیه به معنای پاک کردن لباس از نجاسات شرعی است نه به معنای تمیز کردن از آلودگی عرفی و نه به معنای کوتاه کردن لباس زیرا این دو امر مستحب هستند نه واجب.

و چون به حکم این آیه تطهیر لباس در نماز واجب است تطهیر بدن نیز در حال نماز به اولویت واجب می‌شود چون لباس که خارج از نمازگزار است و تطهیر آن واجب است پس بدن نمازگزار که خود اوست و از او خارج نیست اولویت دارد به تطهیر پس باید بدن نمازگزار هم از نجاسات پاک باشد و تطهیر شود.

نجاساتی که بدن و لباس نمازگزار باید از آن پاک باشد

در نجس بودن ده چیز اتفاق شده و در دو چیز اختلاف است اما آنچه در آن اتفاق نظر است به این قرار است:

1- بول انسان و هر حیوان حرام گوشتی که خون جهنده دارد نجس است و مقصود از خون جهنده این است که اگر سرش را ببرند خون با فشار بیرون می‌ریزد در برابر حیوانی که خون جهنده ندارد مانند پشه مورچه و دیگر حشرات که خون جهنده ندارند بول آنها پاک است و نیز حیوانات حلال گوشت بول آنها پاک است و بول پرندگان نیز پاک است چه حرام گوشت باشند چه حلال گوشت.

2- فضله انسان و هر حیوان حرام گوشتی که خون جهنده دارد نجس است در برابر فضله حیوان حلال گوشت و حیوانی که خون جهنده ندارد پاک است و فضله پرندگان چه حلال گوشت باشند و چه حرام گوشت پاک است و می‌توان نجاست بول و فضله را از این آیه دست آورد.

{إِنّ اللّهَ یُحِبّ التّوّابینَ وَ یُحِبّ الْمُتَطَهِّرینَ}([3]).

خداوند توبه کنندگان و تطهیر کنندگان را دوست دارد.

امام صادق× فرمود این آیه زمانی نازل شد که مسلمانان بعد از قضای حاجت خود را با آب تطهیر کردند([4]).

پس این آیه دلالت دارد بر محبوب بودن تطهیر با آب و دلالت دارد بر این که بول و فضله نجس هستند که باید از آنها تطهیر کرد.

اگر رطوبتی را ببیند و شک کند بول نجس است یا آب است این رطوبت پاک است و اگر بداند بول است اما نداند بول پاک است یا بول نجس این رطوبت نیز پاک است و در فضله نیز اگر چنین شکی کند پاک است مگر این که به قطع و یقین بداند که فضله حیوان حرام‌گوشتی است که خون جهنده دارد در این فرض نجس است.

3- منی انسان و هر حیوانی که خون جهنده داشته باشد نجس است خواه حرام گوشت باشد یا حلال گوشت و می‌تواند نجس بودن منی را از این آیه به دست آورد {وَ یُنَزِّلُ عَلَیْكُمْ مِنَ السّماءِ ماءً لِیُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَ یُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشّیْطانِ}([5]).

خداوند بر شما از آسمان آبی می‌فرستد تا شما را با آن تطهیر نماید و آلودگی احتلام را از شما بردارد.

و آلودگی احتلام همان منی است که در اثر احتلام بیرون می‌آید زیرا در جنگ بدر بسیاری از مسلمانان محتلم شده بودند و آب برای غسل نبود و آبی که بود در اختیار کفار بود خداوند باران فرستاد مسلمانان خود را با آن تطهیر کردند و غسل نمودند([6]).

لفظ تطهیر که در آیه آمده است در جایی به کار گرفته می‌شود که ازاله نجاست باشد پس این آیه دلالت دارد بر نجس بودن منی.

4- مردار از هر حیوانی که خون جهنده داشته باشد نجس است هر چند حلال گوشت باشد و نیز اگر از حیوان زنده قطعه‌ای جدا کنند نجس است و مقصود از مردار حیوانی است که به طریق شرع ذبح نشده باشد بنابراین پوست و گوشتی که از کافر گرفته شده نجس است اما اگر از مسلمان گرفته شده پاک است از مردار استخوان و شاخ و دندان و منقار و ناخن و سم و پشم و مو و هر چیزی از اجزای مردار که جان ندارد در حال زنده بودن حیوان پاکند.

پوست یا گوشتی که از مسلمان گرفته شود اگر بداند مسلمان از کافر گرفته در صورتی که این مسلمان مبالات به دین داشته باشد و به حلال و حرام و نجس بودن مردار آگاهی داشته باشد پاک است کیف و کفش و مانند اینها که از بلاد کفر آورده می‌شود اگر جنس آنها معلوم نباشد که از پوست مردار نجس ساخته شده‌اند پاک است.

5- خون حیوانی که خون جهنده دارد نجس است اما خون حشرات که جهنده نیست پاک است و بنا بر احتیاط واجب از خونی که در تخم مرغ دیده می‌شود اجتناب شود اما خونی که در بدن حیوان می‌ماند بعد از ذبح بعد از بیرون رفتن خون به مقدار متعارف پاک است و مایعی که مشکوک باشد خون است یا خون نیست پاک است یا بداند خون است اما شک کند که خون نجس است یا خون پاک این هم پاک است.

6- سگ نجس است و فرقی در نجس بودن اعضای بدن او نیست از پوست گوشت و مو و ناخن آن.

7- خوک مانند سگ نجس است.

8- هر مایعی که مست کننده باشد نجس است اما مست کننده‌ای که جامد است نجس نیست.

9- فقاع مست کننده‌ای است که از جو گرفته می‌شود نجس است و ماءالشعیر که در بازار فروخته می‌شود از آن نیست.

10- کافر و او کسی است که دینی غیر از اسلام داشته باشد و یا انکار کند یکی از ضروریات مذهب را و در کافر تفاوتی نیست میان کافر اصلی و مرتد و حربی و ذمی و خروج کننده بر امام و غالی و ناصبی لیکن نجاست اهل کتاب مبنی بر احتیاط وجوبی است.

بنابر احتیاط واجب در عرق جنب از حرام نماز خوانده نشود و منظور از جنب از حرام جنابتی است که انسان از غیر راه حلال جنب شده است.

آب انگور اگر بجوشد با آتش یا گرمی هوا خوردن آن حرام می‌شود اما نجس نمی‌شود و با جوشیدن و رفتن دو سوم آن خوردن آن حلال می‌شود کشمش و خرما اگر در روغن جوشیده شوند و یا در غذایی باشند که جوش بخورند نجس نمی‌شوند و خوردنشان اشکال ندارد.

و نیز احتیاط واجب اجتناب از عرق شتری است که نجاست‌خوار شده است نجاساتی که در نماز باید از آنها اجتناب کرد همین است که می‌توان نجاست بسیاری از آنها را از قرآن استفاده کرد که به بعضی از آنها اشاره شد.

و می‌توان نجس بودن مشرک را یعنی کسی که برای خدا شریک قرار داده از این آیه استفاده کرد که فرمود {یا أَیّهَا الّذینَ آمَنُوا إِنّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ فَلا یَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرامَ بَعْدَ عامِهِمْ هذا}([7]).

ای کسانی که ایمان آورده‌اید همانا مشرکان نجس هستند پس از امسال نزدیک مسجدالحرام نشوند.

نزدیک نشدن مشرکان به مسجدالحرام از جهت نجس بودن آنها است پس این آیه دلالت دارد بر این که مشرکان نجس هستند و می‌توان نجاست خمر و هر مایعی که مست کننده است را از این آیه به دست آورد که می‌فرماید {یا أَیّهَا الّذینَ آمَنُوا إِنّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَیْسِرُ وَ اْلأَنْصابُ وَ اْلأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشّیْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلّكُمْ تُفْلِحُونَ}([8]).

ای کسانی که ایمان آورده‌اید شراب و قمار و بتها و ازلام که نوعی بخت‌آزمایی است رجس است.

رجس چیز نجس را گویند و بر معانی دیگری هم گفته شده اما معنای حقیقی آن نجاست است پس این آیه دلالت بر نجس بودن شراب و هر مایع مست کننده دارد.

در نماز باید از این نجاسات اجتناب کرد و بدن و لباس نمازگزار به آنها آلوده نشود که اگر بدن یا لباس رطوبت داشته باشد به طوری که رطوبت از آن به جسم دیگر می‌رسد و با این رطوبت به چیز نجسی برخورد کند بدن یا لباس نجس می‌شود اما اگر خشک باشند نجس نمی‌شود و هم‌چنین اگر رطوبت آن کم باشد و سرایت به جسم دیگر نکند نجس نمی‌شود.

اگر بدن نمازگزار عرق داشته باشد و یک محل از آن نجس شود جای دیگر بدن پاک است هرچند تمام بدن از عرق تر باشد مگر این که عرق از جای نجس جریان کند و به جای دیگر برسد که به هر جا عرق نجس رسید آن‌جا نجس می‌شود لباس و زمین و هر چیز دیگر مانند اینها که تر باشند و یک بخش از آنها که نجس شد جاهای دیگر پاک است مگر این که آب جاری شود و از محل نجس به جای دیگر برسد که به هر جا آب نجس رسید آنجا را نجس می‌کند.

اگر نجاست به روغن و شیره خرما برسد در صورتی که مایع باشد تمام آن نجس می‌شود و اگر جامد و سفت باشد تمام روغن نجس نیست و تنها محلی که نجس افتاده نجس می‌شود که باید آن را و مقداری از اطراف آن را برداشت و دور ریخت.

اگر بدن نمازگزار به چیز نجسی برسد و بدن تر باشد بدن نجس می‌شود حال اگر بدن نجس به لباس تر برخورد کند لباس هم نجس می‌شود و اگر این لباس به چیز دیگری که تر باشد برسد آن هم نجس می‌شود اما آن چیز نجس اگر به چیز دیگری برسد آن را نجس نمی‌کند پس چیزی که نجس شده با یک واسطه چیز دیگر را نجس می‌کند.

اگر مایعی از مایعات از دست کافری گرفته شود پاک است مگر اینکه بدانیم دست او به آن رسیده که نجس خواهد بود و نیز اگر در رستورانی غذا یا نوشیدنی نجس فروخته می‌شود می‌توان آن‌جا غذا خورد مگر این که بدانیم غذا یا نوشیدنی که در اختیار ماست و برای ما آورده نجس است که نباید خورد و هر چیزی که ندانیم نجس است یا پاک برای ما پاک است مگر این که یقین داشته باشیم نجس است که باید از آن دوری کرد.

و نجس بودن هر چیزی به این است که خود ببینی نجس شده یا دو نفر عادل شهادت دهند به نجس بودن آن یا با خبر دادن یک نفر که اطمینان به حرفش هست ثابت می‌شود یا خبر دادن کسی که تصرف در آن چیز دارد مالک این چیزی است که می‌گوید نجس است یا در اجاره اوست یا آن را عاریه گرفته است یا در دست او امانت است یا خدمتگزار خانه است و مانند اینها از کسانی که چیزی در تصرف اوست و بگوید نجس است حکم به نجس بودن آن چیز می‌شود.

محل گذاشتن پیشانی که بر آن در حال نماز سجده می‌شود باید پاک باشد هرچند خشک باشد اما محل دیگری که نمازگزار در حال نماز اعضای بدن خود را روی آن قرار می‌دهد مثل محل قرار گرفتن دو کف دست در حال سجده لازم نیست پاک باشد و اگر نجس باشد و خشک اشکال ندارد مگر اینکه آن محل تر باشد یا اعضای بدن نمازگزار تر باشد که با برخورد با آن بدن نمازگزار نجس می‌شود که در این صورت نباید اعضای بدن را چه در حال سجده و چه غیر سجده بر آن محل نجس گذاشت.

اگر کسی با لباس نجس نماز بخواند و نداند که نجس است و بعد از نماز بفهمد نجس بوده نمازش صحیح است و اگر در اثنای نماز ببیند لباس او نجس است اگر بداند از قبل نماز نجس بوده نمازش باطل است و باید دوباره بخواند و اگر بداند همان وقت نجس شده و فوری آن را تبدیل یا تطهیر کند نمازش صحیح است اگر از جهت تبدیل و یا تطهیر آن کاری که نماز را باطل می‌کند انجام ندهد.

اما اگر بداند لباس او نجس است و آن را تطهیر نکند و نجس بودن آن را فراموش کند و با آن نماز بخواند نمازش باطل است چه در حال نماز خواندن یادش بیاید که لباس نجس بوده یا بعد از نماز یادش بیاید.



([1]) سوره انفال آیه 11.

([2]) سوره مدثر آیه 4.

([3]) سوره بقره آیه 222.

([4]) تفسیر برهان ص 464.

([5]) سوره انفال آیه 11.

([6]) تفسیر کشاف ج 2 ص 203.

([7]) سوره توبه آیه 28.

([8]) سوره مائده آیه 90.






 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

.: Weblog Themes By Pichak :.


Online User
تمامی حقوق این وبلاگ محفوظ است | طراحی : پیچک

  • دانلود فیلم
  • خرید vpn
  • ضایعات